LEEBOARD TERA Nedir?

 

Leeboard TERA, taşınabilir sanat eserleri ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik geliştirilmiş, sensör tabanlı bir durum izleme ve olay kayıt sistemidir. Sistem; eserlerin sergileme, depolama, transfer ve geçici hareket süreçlerinde maruz kalabileceği fiziksel ve çevresel etkilerin ölçülmesi, kayıt altına alınması ve geriye dönük olarak doğrulanması amacıyla tasarlanmıştır.

 

TERA’nın temel yaklaşımı, eseri sürekli gözlemlemekten ziyade, eser üzerinde gerçekleşen olağan dışı olayları nesnel verilerle belgelemektir. Bu sayede sistem, anlık müdahale üreten bir alarm altyapısından çok; koruma, sorumluluk paylaşımı ve süreç şeffaflığı sağlayan bir kayıt mekanizması olarak konumlanır.

 

Leeboard TERA, eserin kendisine veya eserin yer aldığı taşıma muhafazasına entegre edilen sensör modülü aracılığıyla; darbe, titreşim, yön değişimi, sıcaklık ve nem koşullarındaki sınır dışı durumları tespit eder ve bu olayları zaman damgalı veri kayıtları hâlinde saklar. Her kayıt, eserin hangi süreçte, hangi koşullar altında ve ne tür bir etkiye maruz kaldığını açık biçimde belgeleyen sayısal bir iz oluşturur.

 

Toplanan veriler, eserin bulunduğu süreç boyunca maruz kaldığı koşulların geriye dönük olarak izlenmesine ve analiz edilmesine imkân tanır. Bu yaklaşım; taşıma, depolama veya geçici sergileme süreçlerinde ortaya çıkabilecek risklerin sonradan değerlendirilmesini, sorumluluk zincirinin netleştirilmesini ve koruma kararlarının yoruma değil veriye dayanmasını sağlar.

 

Leeboard TERA, bu yönüyle bir güvenlik veya alarm sistemi değil; taşınabilir kültürel varlıklar için olay temelli bir izleme ve doğrulama aracıdır. Sistem, kültürel mirasın korunmasında görünmeyen riskleri görünür kılar, süreçleri belgeler ve kurumsal hafıza oluşturur.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

 

 

 

 

​​

LEEBOARD TERA'NIN STRATEJİK AMACI

​

Leeboard TERA, taşınır kültür varlıklarının korunmasına yönelik mevcut yaklaşımların yapısal ve metodolojik sınırlarını aşmak amacıyla geliştirilmiş, bütüncül ve veri temelli bir teknik altyapıdır.Sistemin stratejik amacı, taşınır eserleri pasif olarak kayıt altında tutulan objeler olmaktan çıkararak; riskleri ölçülebilen, davranışı izlenebilen ve afet süreçlerinde karar üretimine doğrudan katkı sağlayan aktif bileşenler haline getirmektir.Bu kapsamda Leeboard TERA, kültürel mirasın korunmasına ilişkin mühendislik, afet yönetimi ve koruma bilimlerini tek bir operasyonel çerçevede birleştirmeyi hedeflemektedir.Birinci stratejik hedef, taşınır kültür varlıklarının aktif izleme kapsamına alınmasıdır. Mevcut uygulamalarda izleme odağı büyük ölçüde bina ve çevresel ortama yönelmiş durumdayken, Leeboard TERA doğrudan eser ölçeğinde veri üretmeyi esas alır. Sistem, eserlerin bulunduğu mikro ortamda meydana gelen fiziksel, çevresel ve dinamik değişimleri sürekli olarak izleyerek, eserin kendi davranışına ilişkin ölçülebilir veriler üretir. Bu yaklaşım, taşınır kültür varlıklarını ilk kez mühendislik temelli bir izleme sisteminin asli unsuru haline getirmektedir.

​​​

ikinci stratejik hedef, afet öncesi risk birikiminin ölçülebilir hale getirilmesidir. Kültürel mirasın zarar görmesi çoğu zaman ani bir olaydan ziyade, zaman içinde biriken mikro etkilerin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Leeboard TERA, bu birikimli riskleri görünür kılmayı amaçlar. Sistem, uzun süreli veri analizi yoluyla eserin maruz kaldığı titreşim geçmişini, çevresel dalgalanmaları ve sabilite değişimlerini izleyerek, afet gerçekleşmeden önce potansiyel kırılganlıkları nicel olarak tanımlar. Böylece risk, soyut bir öngörü olmaktan çıkarak sayısal göstergelerle ifade edilebilir hale gelir.

​

Üçüncü stratejik hedef, afet anında otomatik ve teknik önceliklendirme sağlanmasıdır. Afet koşullarında zaman, insan kaynağı ve müdahale kapasitesi son derece sınırlıdır. Bu nedenle hangi esere, hangi sırayla ve hangi yöntemle müdahale edileceğine dair kararların hızlı ve nesnel biçimde alınması hayati öneme sahiptir. Leeboard TERA, afet anında ve hemen sonrasında sensör verileri ve önceden oluşturulmuş risk profilleri üzerinden otomatik önceliklendirme üretir. Bu önceliklendirme, subjektif değerlendirmelere değil; ölçülmüş etki düzeylerine, risk eşiklerine ve eser hassasiyet sınıflarına dayanmaktadır.

Dördüncü stratejik hedef, afet sonrası müdahale süreçlerinin veriye dayalı olarak yönetilmesidir.

​

Afet sonrasında yapılan müdahalelerde karşılaşılan en büyük sorunlardan biri, kararların eksik veya gecikmiş bilgiye dayanmasıdır. Leeboard TERA, afet öncesi, anı ve sonrası verileri tek bir süreklilik içinde ele alarak; hasar değerlendirmesi, geçici muhafaza, taşıma ve restorasyon süreçlerinin teknik gerekçelere dayalı biçimde planlanmasını sağlar. Bu sayede müdahale süreçleri kişisel deneyimlere değil, sistematik veri analizlerine dayandırılmış olur.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

 

 

 

 

​

 

Yapay Zekâ ve Karar Destek Algoritmaları

 

Leeboard TERA sisteminin ayırt edici gücü, yalnızca çok boyutlu veri toplama kapasitesinde değil; bu veriyi anlamlandıran, önceliklendiren ve karar üreten yapay zekâ mimarisinde yatmaktadır. Sistem, klasik eşik tabanlı alarm yaklaşımlarının ötesine geçerek olasılıksal, bağlamsal ve adaptif bir karar destek altyapısı sunar.

 

Bu mimari, Leeboard 9750 ve NETHAS sistemlerinde yapı davranışı için geliştirilen yapay zekâ algoritmalarının; taşınır kültür varlıklarının kırılganlığı, geri döndürülemezliği ve müdahale hassasiyeti dikkate alınarak yeniden modellenmiş hâlidir.

 

Veri Ön İşleme ve Zaman–Frekans Dönüşümü

​

Eser, alan ve olay katmanlarından gelen ham veriler, doğrudan karar üretiminde kullanılmaz. İlk aşamada, sinyal güvenilirliğini ve analitik doğruluğu artırmak amacıyla çok aşamalı bir ön işleme sürecinden geçirilir.

 

Bu süreçte:

 

• Gürültü ayıklama ve drift düzeltme,

• Sensörler arası zaman senkronizasyonu,

• Uzun süreli veri serilerinde baz kayma (baseline shift) analizi,

• Zaman alanı–frekans alanı dönüşümleri uygulanır.

 

Özellikle mikro ivme ve yönelim verileri, kısa süreli ani etkiler ile uzun süreli yıpranma süreçlerini ayırt edebilmek amacıyla çok çözünürlüklü zaman–frekans analizine tabi tutulur. Bu yaklaşım, deprem mühendisliği ve yapısal sağlık izleme literatüründe yaygın olarak kullanılan yöntemlerin, eser ölçeğine uyarlanmış biçimidir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​​​

​

 

​

Eser Davranış Modeli ve Dijital Referans Profili

 

Her taşınır eser için sistem tarafından dinamik bir Dijital Davranış Profili oluşturulur. Bu profil; eserin:

 

• Malzeme özelliklerini,

• Kütle ve geometrik dağılımını,

• Sergilenme veya depolanma biçimini,

• Taşıyıcı bağlantı karakteristiklerini,

• Tarihsel ölçüm verilerini

 

içeren çok boyutlu bir referans modeldir.

 

Yapay zekâ algoritmaları, her yeni ölçümü bu referans modelle karşılaştırarak normal davranış, uyarı seviyesi sapma ve kritik anomali durumlarını birbirinden ayırır. Bu yaklaşım, sabit eşiklere dayalı sistemlerin aksine, eserin kendine özgü davranışını esas alan kişiselleştirilmiş risk analizinin yapılmasını mümkün kılar.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​​

​

​

Anomali Tespiti ve Olasılıksal Risk Analizi

 

Leeboard TERA’da anomali tespiti, tekil bir parametreye değil; çoklu veri kümelerinin birlikte değerlendirilmesine dayanır. Mikro ivme artışı, yönelim değişimi ve mikroklimatik dalgalanmalar; bağlamdan kopuk şekilde değil, birlikte yorumlanır.

 

Bu aşamada sistem:

 

• Zamansal tutarlılığı,

• Mekânsal korelasyonu,

• Alan ve olay katmanlarından gelen dış etkileri

 

hesaba katar.

 

Anomali tespiti, deterministik bir “var/yok” mantığıyla değil; olasılıksal risk skorları üzerinden gerçekleştirilir. Böylece sistem, belirsizlik içeren afet koşullarında dahi karar üretme kabiliyetini korur. Bu yaklaşım, Leeboard 9750’de kullanılan belirsizlik tabanlı hasar değerlendirme modelleriyle doğrudan uyumludur.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Afet Senaryosu Tabanlı Önceliklendirme Algoritması

 

Leeboard TERA’nın en kritik fonksiyonlarından biri, afet anı ve hemen sonrasındaki ilk 72 saat için otomatik teknik önceliklendirme yapabilmesidir.

 

Bu kapsamda yapay zekâ algoritmaları:

 

• Eserin mevcut risk skorunu,

• Eserin kültürel ve bilimsel önem sınıfını,

• Bulunduğu alanın güvenlik durumunu,

• Devam eden veya beklenen afet senaryolarını

 

birlikte değerlendirir.

 

Sonuç olarak sistem, bakanlık ve müze yönetimleri için:

 

• Acil müdahale gerektiren eserler,

• Yerinde korunması önerilen eserler,

• Müdahalesi ertelenebilir eserler

 

şeklinde teknik olarak gerekçelendirilmiş bir öncelik listesi üretir.

 

Bu mekanizma, afet sonrası müdahalelerin kişisel deneyime veya sezgiye değil; ölçülebilir, doğrulanabilir ve denetlenebilir verilere dayanmasını sağlar.

​

​

​

​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​